Chwilio'r wefan
English

Parc Gwledig Dyffryn Clun

Parc Gwledig Dyffryn Clun yw'r unig barc gwledig yn y ddinas. Mae ei 700 erw yn cynnwys amrywiaeth mawr o dirweddau, o lechweddau agored a choediog, ceunentydd a chwareli serth i ddolydd a gwaelod gwlyb y dyffryn.

Mae'r gwahanol dirweddau hyn yn cynnig sawl cynefin ar gyfer amrywiaeth mawr o blanhigion ac anifeiliaid.

Gellir gweld sawl math o goedwig: mae coed derw a bedw trwchus yn gwrthgyferbynnu â'r goedwig ffawydd olau. 

Mae adar i'w gweld ym mhob man: gellir gweld rhywogaethau cyffredin, megis y siglen lwyd, y dryw, cnocell y cnau, y frongoch a chnocell y coed, ynghyd â rhai mwy anarferol megis y troellwr mawr, y penddu a'r boncath. Mae'r mamaliaid bach sydd i'w gweld yn yr ardal yn cynnwys gwiwerod llwyd, moch daear a llwynogod.

Ceir nifer o chwareli o hyd. Er enghraifft, yn ogystal â chynnig golygfeydd ysblennydd, mae Chwarel Clun yn y gogledd o bwysigrwydd daearegol sylweddol.

Mae dwr yn elfen ddeniadol o'r parc hefyd. Mae afon Clun yn gwau drwy'r ardal a gellir gweld sawl llyn a phwll deniadol. Yn ogystal, ceir sawl cwrs dŵr artiffisial.

Cyfleusterau

  • Llwybr Pwmpio BMX
  • PDF Document Llwybr Ynys Newydd (PDF, 367KB)Yn agor mewn ffenest newydd ac ardal chwarae (mynediad oddi ar Heol Ynys Newydd)
  • Perllan Dyffryn Clun (mynediad oddi ar Heol Ynys Newydd)
  • Mae cwrs cyfeiriannu parhaol yn Nyffryn Clun. Mae am ddim ac ar agor ar bob adeg.
  • Parcio - gweler yr wybodaeth fynediad isod
  • Mae toiledau gerllaw (gyferbyn â'r maes parcio ar Heol y Mwmbwls) yn Lido Blackpill
  • Mae caffi (The Junction) gerllaw yn Lido Blackpill
  • Tafarnau; y Railway Inn yng Nghilâ Uchaf a'r Woodman ar Heol y Mwmbwls

Hanes

Tan yn ddiweddar, roedd Dyffryn Clun yn ardal ddiwydiannol bwysig. Gellir gweld llawer o dreftadaeth ddiwydiannol yn y parc o hyd. Cloddio am lo oedd y diwydiant cyntaf yn y dyffryn, gan ddechrau mor gynnar â1305 ond dim ond yn yr unfed ganrif ar bymtheg y dechreuwyd cloddio am lo ar raddfa fawr. Roedd y glo'n cael ei gloddio o byllau cloch, dull peryglus o weithio a oedd yn golygu cloddio ceudwll mor fawr â phosib heb achosi i'r to gwympo. Gellir gweld y rhain yng Nghoedwig Clun, yn enwedig ar lethrau gorllewinol y dyffryn. Yn sgîl y rhain daeth pyllau mwy megis glofeydd Clun ac Ynys. Mae hen beiriant weindio i'w weld o hyd yng nglofa Ynys.

Arweiniodd twf y diwydiant glo, ynghyd â digonedd o ddeunyddiau crai lleol, at ddatblygu diwydiannau cysylltiedig. Adeiladwyd gweithfeydd haearn ger Chwarel Clun yn y gogledd ac mae rhannau sylweddol o hen weithfeydd cemegol a oedd yn gweithredu oddi ar Lôn y Felin yn y de i'w gweld o hyd.

Roedd diwydiant gwneud brics, a sefydlwyd ar ddechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, yn parhau i ffynnu tan ganol yr ugeinfed ganrif a chafodd y gweithfeydd olaf eu dymchwel ym 1950.

Roedd angen trafnidiaeth ar y gweithgarwch diwydiannol. Adeiladwyd tramffordd i gysylltu â rheilffordd y Mwmbwls ym 1804 a datblygwyd rhwydwaith o reilffyrdd yn sgîl hyn. Adeiladwyd sawl camlas hefyd a gellir gweld olion llawer ohonynt heddiw.

Roedd hen reilffordd Llundain, Canolbarth Lloegr a'r Alban o Victoria Abertawe i'r Amwythig yn dod trwy'r cwm. Mae gwely'r cledrau bellach yn rhan o brif lwybr cerdded a llwybr beicio'r parc.

Dynodiadau

  • Mae rhan o'r safle yn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Gŵyr (AoHNE)
  • Mae Gwarchodfa Natur Leol Cors Cilâ o fewn ffiniau'r parc

Henebion

  • Pwll Arsenig a Chopr Coedwig Clun
  • Lefel Glo Coedwig Clun
  • Tomennydd Siafft Dyffryn Clun
  • Pwll a Ffrwd Ynys
  • Offer Weindio Ager Coedwig Clun

Gwybodaeth am fynediad

Cyfeirnod Grid SS610915
Map Explorer yr Arolwg Ordnans 165 Abertawe

Cerddwyr
Mae sawl mynedfa i gerddwyr gan y Parc Gwledig hwn, gan gynnwys (gan ddechrau o'r de ac yn mynd i gyfeiriad gwrth glocwedd o gwmpas y parc):

  • Oddi ar Lôn y Felin yn Blackpill (oddi ar Heol y Mwmbwls, yr A4067)
  • Heol y Mwmbwls (A4067) yn Blackpill
  • Heol Derwen Fawr (de)
  • Heol Ynys Newydd (oddi ar Heol Derwen Fawr B4436)
  • Oddi ar Ffordd Aneurin
  • Lôn yr Olchfa oddi ar Heol Gŵyr ar ochr orllewinol Ysgol yr Olchfa
  • O Rodfa Woodside oddi ar Heol Gŵyr yng Nghilâ
  • O Heol Dyffryn Clun oddi ar Heol Gŵyr yng Nghilâ Uchaf
  • Oddi ar Heol Gŵyr ger y Railway Inn yng Nghilâ Uchaf

Ceir rhwydwaith o lwybrau cerdded ar draws y safle.

Ceir
Ceir dau brif faes parcio - oddi ar y B436, ger yr A4067 (Heol y Mwmbwls) neu ar Heol Ynys Newydd ger Safle Amwynderau Dinesig Derwen Fawr, oddi ar y B436. Mae maes parcio bach hefyd ger y Railway Inn yng Nghilâ Uchaf.

Bysus
Ceir safleoedd bysus ger y mynedfeydd yng Nghilâ, Blackpill, oddi ar Ffordd Aneurin/Rhodfa Rhyd-y-Defaid, ger Ysgol yr Olchfa, (Heol Gŵyr).

Beicio
Mae llwybr beicio 4 o'r Rhwydwaith Beicio Cenedlaethol yn dilyn llinell yr hen reilffordd drwy'r parc, o Blackpill drwy Gilâ, Tregŵyr, Casllwchwr a'r tu hwnt.

Llwybrau ceffyl
Mae sawl llwybr ceffyl yn mynd drwy'r parc.

Wedi'i bweru gan GOSS iCM