Chwilio'r wefan
English

Cofeb yn arddangos effaith y Blitz ar y gymuned

Am dair noson yn 1941 cwympodd y bomiau ar Abertawe ac erbyn i gyrchoedd awyr arswydus y Luftwaffe orffen, lladdwyd 230 o bobl ac anafwyd mwy na 400.

Topic_house_memorial

Ni fyddai unrhyw un a oroesodd y Blitz tair noson rhwng 19 a 21 Chwefror byth yn ei anghofio.

Mae bron yn amhosib i'r rheiny a gafodd eu geni ar ôl yr Ail Ryfel Byd ddychmygu'r farwolaeth a'r difrod a ddaeth i Abertawe o ganlyniad i awyrennau'r Natsïaid.

Ar stryd breswyl dawel yn Mayhill mae cofeb i'r rheiny o Townhill a Mayhill a fu farw yn ystod y cyrchoedd awyr.

Coffawyd 83 o bobl ar y gwaith carreg yn ardd Topic House - mae nifer o gyfenwau'n ymddangos fwy nag unwaith, sy'n awgrymu bod teuluoedd wedi dioddef mwy nag un golled.

Mae gan Topic House ganolfan wybodaeth ar gyfer pobl hŷn sydd wedi cael ei chynnal yng Nghilgant Teilo ers bron i 20 o flynyddoedd.

Mae'n lleoliad priodol gan yr effeithiwyd ar nifer o dai ar y stryd ac yn yr ardaloedd cyfagos yn uniongyrchol yn ystod y Blitz.

Terry O'Riley yw cadeirydd y pwyllgor rheoli gwirfoddol sy'n rheoli'r ganolfan sy'n cynnig amrywiaeth eang o weithgareddau ar gyfer pobl hŷn sy'n unig ac yn chwilio am gyfeillgarwch.

Meddai, "Pan agorodd Topic House yn gyntaf yn 2000, bu llawer o waith i greu'r ardd gymunedol.

"Meddyliodd ein defnyddwyr gwasanaeth ei fod yn lleoliad addas ar gyfer carreg goffa a chynigodd saer maen lleol ei chreu heb gost.

"Os ydych chi'n edrych ar y rhestr hir o enwau arni, mae'n dangos effaith erchyll y Blitz ar Abertawe a nifer y dioddefwyr o Mayhill a Townhill.

"Er bod llai a llai o bobl ar ôl yn y gymuned sy'n cofio'r Blitz, nid yw'n rhywbeth yr ydym ni am ei anghofio."

Bob blwyddyn, ar adeg Sul y Cofio, cynhelir gwasanaeth byr yn yr ardd a llwyfannwyd digwyddiad arbennig gan wirfoddolwyr a defnyddwyr gwasanaeth i gofio 75 mlynedd ers y Blitz yn Abertawe yn 2016.

Dengys hen luniau a dynnwyd yn dilyn y bomio fod nifer o adeiladau ar Gilgant Teilo wedi'u gadael yn rwbel.

Dywedodd Mr O'Riley ei fod yn addas iawn bod Topic House ar y stryd a chyfrannodd hyn at les pobl hŷn yn yr ardal.

Ychwanegodd, "Ein prif nod yn Topic House yw cynnig rhywle cynnes a chroesawgar i bobl hŷn sy'n teimlo'n unig neu ar eu pen eu hun. Rydym hefyd yn cynnig cefnogaeth a chyngor.

"Mae Cyngor Abertawe'n berchen ar yr adeilad ond gwirfoddolwyr sy'n cynnal yr holl wasanaeth, ac yn fy marn i mae hyn yn dangos bod ysbryd cymuned yn dal yn gryf yma.

"Mae croeso cynnes i unrhyw un alw i mewn a gweld yr hyn sydd ar gael ac a oes rhywbeth yma iddynt."

Meddai'r Cyng. Mark Child, Aelod Cabinet Cyngor Abertawe dros Iechyd a Lles, "Gall unigrwydd, yn enwedig ymhlith pobl hŷn ar ôl iddynt golli anwylyd, er enghraifft, ddechrau dirywiad araf tan nad ydynt yn gadael y tŷ, neu eu bod yn dioddef o iselder, yn dioddef o orbryder ac yn methu gofalu amdanynt eu hunain.

"Mae'r gwirfoddolwyr yn Topic House yn cynnig croeso cynnes a chyfeillgar ac mae llawer yn mynd ymlaen yno felly byddwn i'n annog pobl i alw heibio a darganfod mwy am y gwasanaeth rhag ofn bod ganddynt berthynas a fyddai'n elwa ohono."

Ffoniwch Topic House ar 01792 642237 neu e-bostiwch topichouse30@outlook.com am fwy o wybodaet

Wedi'i bweru gan GOSS iCM