Chwilio'r wefan
English

Arddangosfa deithiol yn helpu i nodi 50 mlynedd gyntaf Abertawe fel dinas

Bydd ysgolion yn arddangos baneri a fydd yn amlinellu hanes cyfoethog Abertawe wrth i ddathliadau hanner canmlwyddiant y ddinas ddatblygu.

Archives50

Bydd y chwe phanel yn mynd â'r darllenwyr ar daith o'r oesoedd canol, drwy Abertawe yn ystod y 1900au cynnar, hyd heddiw ac i'r dyfodol.

Maent yn cynnwys manylion am sut daeth y dref yn ddinas ym 1969 a chipolwg ar y datblygiadau i ddod.

Maent wedi'u creu gan swyddogion Archifau Gorllewin Morgannwg, a reolir ar y cyd gan Gyngor Abertawe a Chyngor Castell-nedd Port Talbot, a disgwylir iddynt fynd ar daith i ysgolion Abertawe.

Darparwyd yr arddangosfa deithiol ar y cyd gan Amgueddfa Abertawe a Llyfrgelloedd Abertawe gan ddefnyddio cyllid gan Adran Amgueddfeydd, Archifau a Llyfrgelloedd Llywodraeth Cymru.

Meddai Robert Francis-Davies, Aelod Cabinet Cyngor Abertawe dros Fuddsoddi, Adfywio a Thwristiaeth, "Bydd yn bleser gweld yr arddangosfa hon yn ymweld ag ysgolion o amgylch Abertawe.

"Mae Abertawe'n dathlu 50 mlynedd fel dinas ac rydym am iddynt ddod i ddathlu."

Mae'r baneri dwyieithog bellach yn cael eu harddangos yng Nghanolfan Ddinesig Abertawe. Gallwch eu gweld yno rhwng 9.00am a 5.00pm o ddydd Llun i ddydd Gwener tan ddiwedd mis Mai.

Sut daeth Abertawe'n ddinas

Cyflwynodd Abertawe gais i'r Swyddfa Gartref am statws dinas ym 1911. Lansiodd ymgyrchoedd eraill ym 1918 a 1935.

Yn y 1960au, pan ailadeiladwyd canol y ddinas ar ôl y bomio yn ystod y rhyfel, dechreuodd cynghorwyr lleol gyflwyno cais i'r Llywodraeth eto.

Ym 1967, cynigodd dau AS Abertawe i'r Swyddfa Gartref mai arwisgiad y Tywysog Charles, a oedd ar ddod, oedd yr amser perffaith i Abertawe gael ei gwneud yn ddinas. 

Cafwyd llwyddiant pan ymwelodd y Tywysog Charles ag Abertawe ar 3 Gorffennaf 1969 a chyhoeddodd y newyddion i'r dorf ar risiau Neuadd y Ddinas.

Ar 15 Rhagfyr, dychwelodd i Abertawe i gyflwyno'r siarter ddinesig mewn seremoni yn Neuadd Brangwyn. Cyhoeddodd papurau newydd rifynnau arbennig, crëwyd cofroddion a chafodd plant ddiwrnod o wyliau o'r ysgol.

Mae Abertawe wedi datblygu ers hynny - y 25ain dinas fwyaf yw hi bellach yn Lloegr ac yng Nghymru.

Llun Archifydd Archifau Gorllewin Morgannwg David Morris, chwith, ac archifydd dan hyfforddiant John Moffat, gyda rhai o'u paneli arddangos Abertawe 50, a gaiff eu cludo i ysgolion yn y ddinas.

Wedi'i bweru gan GOSS iCM